خبر یک:
۱. مقدمه
در پی تشدید بحران اقتصادی، نارضایتیهای اجتماعی و سقوط شدید ارزش پول ملی، ایران از اواخر دسامبر ۲۰۲۵ تا اوایل ژانویه ۲۰۲۶ شاهد یکی از گستردهترین موجهای اعتراضات مردمی در سالهای اخیر بوده است. این اعتراضات که ابتدا با خواستهای اقتصادی آغاز شد، به سرعت به یک جنبش سیاسی گسترده تبدیل شده و در شهرهای بزرگ از جمله تهران و مشهد تظاهرات میلیونی شبانه را به دنبال داشته است.
۲. ابعاد تظاهرات
الف. گستردگی و حضور مردم
معترضان در تهران، مشهد، زنجان، شیراز، رشت، همدان و دیگر شهرها بهویژه در شبهای اخیر، بارها در خیابانها تجمع کرده و اعتراضات خود را به حکومت ابراز داشتهاند. گزارشها حاکی است در اعتراضات برخی مناطق مانند مشهد شمار شرکتکنندگان از یک میلیون نفر فراتر رفته است که این آمار در برخی ویدئوها و اظهارات رسانههای خارجی و مقامات آمریکایی مطرح شده است.
در تهران نیز تظاهرات تا پاسی از شب ادامه داشت و معترضان در خیابانها با سردادن شعارهای ضد حکومتی و برافراشتن آتش اعتراض خود را نشان دادند.
ب. اعتراضات شبانه و شعارها
معترضان علاوه بر تجمعهای روزانه، هر شب در بخشهای مختلف شهرها حضور یافته و با سردادن شعارهایی علیه دستگاه حاکمه، خواستار تغییرات رادیکال در ساختار سیاسی ایران شدهاند. از جمله شعارهای گزارششده «مرگ بر دیکتاتور» و «مرگ بر خامنهای» بوده است که نشاندهنده رساتر شدن صدای سیاسی اعتراضات است.
۳. واکنش حکومت و سرکوب
به دنبال گسترش اعتراضات، حکومت جمهوری اسلامی ایران با اعمال سرکوب شدید واکنش نشان داد. از جمله اقدامات امنیتی شامل:
- قطع کامل اینترنت و خاموشی دیجیتال سراسری برای جلوگیری از اطلاعرسانی و سازماندهی اعتراضات.
- استفاده از نیروهای امنیتی و انتظامی برای پراکندهسازی معترضان، که گزارشهایی از تیراندازی و شلیک گاز اشکآور در نقاط مختلف منتشر شده است.
۴. تلفات و آمار قربانیان
با وجود محدودیت شدید در دسترسی به دادههای مستقل، گزارشهای رسیده از شبکههای حقوق بشری و رسانههای بینالمللی حاکی از افزایش شمار کشتهشدگان اعتراضات است. تخمینهای اولیه نشان میدهد دهها نفر از معترضان طی برخورد با نیروهای امنیتی جان خود را از دست دادهاند و تعداد دقیق نهایی هنوز بهصورت مستقل تأیید نشده است.
در برخی موارد مانند شهرستان ملکشاهی در ایلام نیز گزارشهایی از کشتهشدن چند معترض در درگیریها منتشر شده است، از جمله افرادی که در مقابل نیروهای امنیتی شعار داده و «مرگ بر خامنهای» سر داده بودند.
۵. نقش اطلاعات و واکنشهای بینالمللی
در سطوح بینالمللی، اعتراضات ایران به موضوع قابل توجهی برای دولتهای خارجی تبدیل شده است:
- دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، ویدئویی از اعتراضات در ایران را بازنشر کرد و ضمن اشاره به حضور میلیونی مردم، این اعتراضات را رویدادی مهم توصیف کرد.
- بر اساس گزارشها، دادهها و اطلاعات تازه (از جمله ویدئوها و تصاویر اعتراضات) به برخی مقامات اطلاعاتی آمریکا ارائه شده است که میتواند در تحلیل وضعیت و واکنشهای آینده جهانی مؤثر باشد.
۶. شعارها و مضامین اعتراضات
شعارهای معترضان در این موج از اعتراضات از خواستهای اقتصادی به مطالبات سیاسی تغییر یافتهاند، از جمله:
- «مرگ بر دیکتاتور»
- «مرگ بر خامنهای»
- خواست برای تغییر سیستم حکومتی و رسیدگی به مشکلات معیشتی طبقات مختلف جامعه.
این شعارها گویای عمق نارضایتی و گسترش خواستههای سیاسی در میان گروههای مختلف اجتماعی در ایران است، حتی در مناطقی که پیشتر چنین دیدگاههایی کمتر شنیده میشد.
۷. جمعبندی و چشماندازتحولات اخیر در ایران نشاندهنده یک بحران گسترده اقتصادی، اجتماعی و سیاسی است که نه تنها به اعتراضات روزمره در خیابانها محدود مانده، بلکه به شکلی سازمانیافتهتر و با مشارکت گسترده اقشار مختلف جامعه ادامه دارد. پیامدهای این اعتراضات میتواند تأثیرات گستردهای بر ثبات سیاسی و اجتماعی ایران، سیاستهای منطقهای و روابط بینالمللی این کشور داشته باشد.
…
گزارش تحلیلی، افشاگرانه
تظاهرات میلیونی شبانه در تهران و مشهد
اعتراضات ایران؛ افزایش کشتهها، شعارهای علیه خامنهای و ارائه دادههای تازه اطلاعاتی به ترامپ
۱. مقدمه: بازگشت اعتراضات به نقطه جوش
ایران در هفتههای اخیر بار دیگر وارد مرحلهای تازه از ناآرامیهای اجتماعی و سیاسی شده است. اعتراضاتی که در ابتدا با مطالبات معیشتی و اقتصادی آغاز شد، بهسرعت ماهیتی سیاسی و ساختارشکن به خود گرفت و اکنون با حضور گسترده مردم در خیابانها، بهویژه در ساعات شبانه، به یکی از جدیترین چالشهای حاکمیت در سالهای اخیر تبدیل شده است.
گزارشهای میدانی، ویدئوهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی و دادههای گردآوریشده توسط نهادهای مستقل نشان میدهد که تهران و مشهد به کانون اصلی این موج اعتراضی تبدیل شدهاند؛ شهرهایی که تجمعات شبانه در آنها نهتنها متوقف نشده، بلکه در برخی مناطق ابعاد میلیونی به خود گرفته است.
۲. تظاهرات میلیونی شبانه؛ تهران و مشهد در خط مقدم
۲. تهران؛ پایتخت در وضعیت اعتراض دائمی
در تهران، اعتراضات اغلب پس از غروب آفتاب آغاز میشود. تجمعهای پراکنده در محلههای مختلف بهسرعت به حرکتهای خیابانی گسترده تبدیل شده و معترضان با بستن خیابانها، روشن کردن آتش و سردادن شعارهای سیاسی، فضای شهر را به چالش مستقیم با نیروهای امنیتی کشاندهاند.
ویژگی شاخص این دور از اعتراضات در تهران:
- غیرمتمرکز بودن تجمعات
- تداوم شبانه و فرسایشی
- شکسته شدن ترس عمومی از حضور نیروهای سرکوب
۲. مشهد؛ شکستن تابوی شهر مذهبی
مشهد، بهعنوان یکی از مراکز سنتی و مذهبی حکومت، در این موج اعتراضی نقش تعیینکنندهای پیدا کرده است. تصاویر منتشرشده از تجمعات عظیم شبانه در مناطق مختلف این شهر، از حضور جمعیتی بسیار گسترده حکایت دارد؛ حضوری که بهطور آشکار روایت رسمی حکومت درباره «پایگاه اجتماعی پایدار» را زیر سؤال برده است.
برخی منابع غیررسمی از حضور صدها هزار تا بیش از یک میلیون نفر در اوج اعتراضات شبانه مشهد سخن میگویند؛ آماری که هرچند بهصورت مستقل قابل تأیید نیست، اما حجم تصاویر و گستردگی جغرافیایی اعتراضات آن را تقویت میکند.
۳. شعارها؛ عبور کامل از مطالبات اقتصادی
یکی از مهمترین شاخصهای این موج اعتراضی، ماهیت شعارهاست. برخلاف اعتراضات مقطعی گذشته، شعارها بهطور مستقیم رأس هرم قدرت را هدف گرفتهاند.
۱. شعارهای محوری
- «مرگ بر دیکتاتور»
- «مرگ بر خامنهای»
- «این آخرین پیامه، هدف کل نظامه»
تکرار گسترده این شعارها، بهویژه در مشهد و تهران، نشان میدهد که اعتراضات از سطح نارضایتی اقتصادی عبور کرده و به خواست تغییر سیاسی بنیادین رسیده است..۲ اهمیت سیاسی شعارهای ضد خامنهای
شعارهای مستقیم علیه رهبر جمهوری اسلامی، خط قرمزی است که اکنون بهطور علنی و گسترده شکسته شده است. این مسئله برای ساختار قدرت، نهتنها یک چالش امنیتی، بلکه یک بحران مشروعیت محسوب میشود.
۴. واکنش حکومت؛ سرکوب، قطع اینترنت و افزایش تلفات
۱. ابزارهای سرکوب
حکومت در واکنش به گسترش اعتراضات، مجموعهای از اقدامات امنیتی را بهکار گرفته است:
- استقرار گسترده نیروهای امنیتی و یگانهای ویژه
- استفاده از گاز اشکآور و سلاحهای ساچمهای
- بازداشتهای گسترده و شبانه
- قطع یا اختلال شدید اینترنت برای جلوگیری از انتشار اطلاعات
۲. افزایش کشتهها و پنهانکاری آماری
بر اساس گزارشهای حقوق بشری و منابع محلی، شمار کشتهشدگان اعتراضات در حال افزایش است. اگرچه آمار دقیق بهدلیل سانسور شدید اعلام نمیشود، اما شواهد میدانی از کشتهشدن دهها نفر در شهرهای مختلف حکایت دارد.
حکومت با:
- عدم اعلام آمار رسمی
- فشار بر خانوادهها
- دفن شبانه قربانیان
تلاش دارد ابعاد واقعی تلفات را پنهان نگه دارد.
۵. بعد اطلاعاتی و بینالمللی؛ دادهها چگونه به ترامپ رسید؟
۱. نقش دادههای تصویری و اطلاعاتی
در عصر ارتباطات، حتی قطع اینترنت نیز نتوانسته جریان اطلاعات را متوقف کند. ویدئوها، تصاویر ماهوارهای، گزارشهای شهروندخبرنگاران و تحلیلهای دادهمحور، بهسرعت از ایران خارج شده و در اختیار نهادهای بینالمللی قرار گرفته است.
۲. ترامپ و بازتاب اعتراضات ایران
انتشار و بازنشر ویدئوهای اعتراضات ایران توسط دونالد ترامپ، نشانهای روشن از دریافت و تحلیل دادههای تازه اطلاعاتی درباره وضعیت داخلی ایران است. این دادهها میتواند شامل:
- برآورد میزان مشارکت مردمی
- تحلیل شکاف در ساختار امنیتی
- ارزیابی پایداری حکومت در برابر اعتراضات فرسایشی
چنین اطلاعاتی در تصمیمسازیهای آینده آمریکا درباره ایران نقش بالقوه مهمی ایفا میکند.
۶. تحلیل افشاگرانه؛ چرا این موج متفاوت است؟
این موج اعتراضی به چند دلیل با دورههای پیشین تفاوت بنیادین دارد:
- تداوم و شبانه بودن اعتراضات
- حجم بالای مشارکت در شهرهای کلیدی
- شعارهای صریح علیه شخص رهبر
- همزمانی بحران اقتصادی، سیاسی و مشروعیتی
برخلاف گذشته، حکومت نه با یک اعتراض مقطعی، بلکه با یک فرآیند فرسایشی نافرمانی مدنی روبهروست.
۷. سناریوهای پیشِرو
سناریوی اول: تشدید سرکوب
افزایش خشونت، بازداشتهای گستردهتر و کنترل شدیدتر فضای امنیتی.
سناریوی دوم: فرسایش تدریجی قدرت
ادامه اعتراضات شبانه میتواند توان سرکوب را مستهلک و شکافهای درونی حاکمیت را عمیقتر کند.
سناریوی سوم: ورود فشار بینالمللی
افزایش توجه جهانی و استفاده سیاسی از دادههای اطلاعاتی، میتواند معادلات را تغییر دهد.
۸. جمعبندی نهایی
آنچه امروز در تهران و مشهد میگذرد، صرفاً یک اعتراض خیابانی نیست؛ بلکه نشانه ورود جامعه ایران به مرحلهای تازه از تقابل با ساختار قدرت است. شکستهشدن خطوط قرمز، افزایش تلفات، و انتقال سریع دادههای اطلاعاتی به خارج از کشور، همگی از بحرانی عمیق و چندلایه حکایت دارد که آینده سیاسی ایران را بهشدت تحت تأثیر قرار خواهد داد.
