۱. اصل ماجرای بنیقریظه چه بود؟
ماجرا در سال ۵ هجری (حدود ۶۲۷ میلادی) و پس از جنگ خندق (احزاب) رخ داد.
سه قبیله یهودی مهم در مدینه بودند:
- بنیقینقاع
- بنینضیر
- بنیقریظه
دو قبیله اول قبلاً تبعید شده بودند و بنیقریظه آخرین قبیله یهودی مدینه بود.
- مسلمانان قلعه بنیقریظه را محاصره کردند.
- پس از حدود ۲۵ روز، بنیقریظه تسلیم شدند.
۲. چه کسی حکم اعدام را صادر کرد؟ آیا خود محمد حکم داد؟
طبق منابع مهم اسلامی (طبری، ابن هشام، صحیح بخاری):
- بنیقریظه پذیرفتند که سعد بن معاذ (رئیس قبیله اوس و متحد قدیمی یهودیان) داوری کند.
- سعد حکم داد:
«تمام مردان جنگی کشته شوند، زنان و کودکان اسیر شوند، اموال تقسیم گردد.»
محمد پس از شنیدن این حکم گفت:
«لقد حکمَتَ فیهم بحُکمِ الله»
«تو طبق حکم خدا داوری کردی.»
یعنی:
- حکم را خود سعد صادر کرد
- اما محمد آن را تأیید الهی دانست.
۳. چند نفر کشته شدند؟
آمارها متفاوت است:
- کمینه: حدود ۴۰۰ نفر
- بیشینه: تا ۹۰۰ نفر
همه مردان بالغ بنیقریظه اعدام شدند.
دیدگاه منتقدان:
- کشتار جمعی همه مردان قبیله مجازات غیرانسانی است
- بسیاری از کشتهشدگان فعال نظامی نبودند
- اسارت زنان و کودکان نیز نقض حقوق انسانی تلقی میشود
- نسبت دادن حکم به خدا باعث میشود مسئولیت اخلاقی از انسان سلب شود.
سرگذشت دردناک ریحـانه دختر اسیر یهودی؛ غنیمت جنسی محمد پیامبر اسلام…
۵. آیا واقعاً محمد گفت «این حکم خداست»؟
بله، این جمله در منابع معتبر اسلامی (مثل صحیح بخاری) آمده است.
ولی برداشتها متفاوت است:
- مؤمنان: یعنی حکم سعد مطابق شریعت بوده
- منتقدان: یعنی محمد تصمیم یک انسان را به خدا نسبت داد تا مشروعیت مطلق بدهد
۶. جمعبندی بیطرفانه
از نظر تاریخی:
- کشتار بنیقریظه واقعی و مستند است.
- نقش سعد در صدور حکم قطعی است.
- تأیید محمد بهعنوان «حکم خدا» نیز در منابع آمده.
از نظر اخلاقی و انسانی:
- امروز این حادثه تقریباً بهصورت جهانی یک جنایت جمعی (mass execution) تلقی میشود.
- حتی بسیاری از پژوهشگران مسلمان معاصر نیز آن را با معیارهای اخلاقی امروز قابل دفاع نمیدانند.
