غارت ۳۶۸ میلیون دلاری سپاه؛ ورزشگاه برای عراق، ویرانی برای آزادی
پیام یونسیپور – ایران وایر
رسانهها در ایران گزارش دادهاند که ورزشگاه «آزادی»، در فصل آینده نیز غیرکاربردی خواهد بود؛ استقلال، پرسپولیس، تیمهای ملی یا هر تیم باشگاهی، اجازه استفاده از این ورزشگاه را ندارند و حتی دو ورزشگاه «تختی» در شرق و «دستگردی» در غرب پایتخت نیز از دسترس خارج شدهاند تا دو تیم از پرطرفدارترین تیمهای قاره آسیا، مجبور باشند در خارج از تهران از حریفانشان میزبانی کنند.
در این گزارش، جزییاتی از یک «غارت تاریخی» توسط قرارگاه سازندگی خاتمالانبیا سپاه را مرور میکنیم. ورزشگاهی که در دوران پهلوی طی یک سال ساخته شد، طی ۱۲ سال یعنی در بازه زمانی سالهای ۱۳۹۳ تا ۱۴۰۵ بیش از هزینه ساخت ورزشگاههای فوق مدرنی که در قطر، آمریکا و آلمان برای میزبانی جامهای جهانی ساخته شده بودند را از جیب مردم ایران برداشت کرده است؛ بیش از ۳۶۸ میلیون دلار.
***
از هزینههای «تومانی» برای بازسازی آزادی چه میدانیم؟
خبرگزاری «تابناک» در بررسی «برخی از هزینههای تعمیر و بازسازی» ورزشگاه پیر آزادی نوشته است: «اولین باری که ورزشگاه آزادی طی چند سال اخیر با مرمت مواجه شد، مربوط به سال ۱۳۹۴ میشود که برای بازسازی و نوسازی ورزشگاه پیر تهران، درخواست بودجه ۲۰۰ میلیاردی شد.»
این هرچند نخستین هزینه درشتی است که طی بیش از یک دهه اخیر برای بازسازی ورزشگاه آزادی ثبت شد، اما آخرینِ آن نبود.
طبق گزارشهای منتشر شده در رسانههای ایران، از سال ۱۳۹۴ تاکنون، هفت بار ورزشگاه آزادی «به بهانه» بازسازی و تعمیرات، تعطیل شده است.
طبق همین گزارشها، در سال ۱۳۹۴ رقم ۲۰۰ میلیارد تومان، در سال ۱۳۹۶ رقم ۵۵۰ میلیارد تومان، در پاییز ۱۳۹۷ رقم ۱۱۰۰ میلیارد تومان، در سال ۱۴۰۱ رقم ۱۶۰ میلیارد تومان، در سال ۱۴۰۳ رقم ۱۹۰۰ میلیارد تومان، در سال ۱۴۰۴ حدود ۷۰۰ میلیارد تومان و در سال ۱۴۰۵ حدود ۳۲۰۰ میلیارد تومان برای بازسازی ورزشگاه آزادی اعلام شده بود.
جمع این اعداد، ما را به «رقم فریبنده» ۷۸۱۰ میلیارد تومانی میرساند. عددی که با واقعیت همخوان نیست.
انحصار تعمیرات ورزشگاههای ایران و ساخت ورزشگاه در عراق در دست کیست؟
۹دی۱۴۰۳ پس از بازگشایی دوباره این ورزشگاه آزادی، از مشکلات جدی و باقیماندهای مانند «خاموش شدن خودبهخود و ناگهانی پروژکتورها»، «نیمهکاره ماندن تعمیرات جایگاه طبقه دوم تماشاگران»، «تخریب جایگاه معلولین»، «چکه کردن آب در بخش گفتوگوی رسانهها» و «آبگرفتگی در رختکن بازیکنان» و «تخریب محل کنفرانس بازیکنان» نیز رونمایی شد.
همان روز «حسین طلا» مدیرعامل وقت شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی به خبرگزاری «ایسنا» گفت: «قرارداد ما با خاتمالانبیا برای بازسازی ورزشگاه آزادی ۱۹۰۰ میلیارد تومان بوده و همین طور حدود ۷۰۰ میلیارد تومان برای بازسازی ضلع غربی ورزشگاه آزادی هزینه شد.»
حسین طلا کمتر از ۴۸ ساعت پس از این اظهارات از سمتش برکنار شد، چون به صورت مستقیم از چپاول قراگاه سازندگی خاتمالانبیا سپاه رونمایی کرده بود.
اما مدیرعامل وقت شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی، نخستین مدیری نبود که موضوع انحصاری شدن ساخت و ساز و تعمیر ورزشگاهها توسط سپاه پاسداران را رسانهای کرد.
اول بار «العربیه»، ۳۱شهریور۱۳۹۵ مدعی شد که قرارگاه سازندگی خاتمالانبیا در عراق، پروژههای عمرانی را در دست گرفته است که فقط یکی از این پروژهها، هزار میلیارد تومان هزینه خواهد داشت. پس از آن «باشگاه خبرنگاران جوان» دیماه ۱۳۹۶ در گزارشی به نقل از معاون توسعه ورزش قهرمانی و حرفهای ایران با تایید این ادعا نوشت: «شهرهای کربلا و نجف متعلق به جهان اسلام است و همه مسلمانان خودشان را در این شهرها سهیم میدانند. به همین دلیل قرارگاه خاتم در کنار ساخت و ساز اماکن ورزشی در ایران، برای مردم مسلمان عراق هم ورزشگاه میسازد.»
هرچند سپاه بیش از ۱۲ ورزشگاه مدرن برای مردم مسلمان عراق ساخت، اما نه تنها هیچ ورزشگاهی را در ایران بنا نکرد که ورزشگاهی که در دوران پهلوی، طی کمتر از ۱۴ ماه ساخته شده بود را هم به بهانه تعمیرات، به ویرانی و تعطیلی کشید.
رقم دقیق دلاری و تومانی چپاول قرارگاه سازندگی سپاه چقدر است؟
رقم هزینه شده برای تعمیرات ورزشگاه آزادی، فریبنده است. به صورت نمونه، ارزش مبلغ ۲۰۰ میلیارد تومانی که سپاه پاسداران سال ۱۳۹۴ به بهانه «تعمیر و بازسازی ورزشگاه آزادی» دریافت کرده، ارزش کنونی را در کشور ندارد.
به همین دلیل میتوان با در نظر گرفتن «پایینترین رقم ارزش دلار در هر سال»، عدد بودجهای که قرارگاه سازندگی سپاه پاسداران، به بهانه تعمیرات در ورزشگاه ملی آزادی ایران دریافت کرده است را بررسی کرد.
با تبدیل ارقام هر سال و با همین برآورد حداقلی،۲۰۰ میلیارد تومان سال ۱۳۹۴ معادل حدود «۵۷ میلیون و ۳۰۷ هزار دلار»، ۵۵۰ میلیارد تومان سال ۱۳۹۶ معادل حدود «۱۴۳ میلیون و ۴۹۱ هزار دلار»، ۱۱۰۰ میلیارد تومان سال ۱۳۹۷ معادل حدود «۱۰۴ میلیون و ۳۶۴ هزار دلار»، ۱۶۰ میلیارد تومان سال ۱۴۰۱ معادل حدود «۵ میلیون و ۴۵۵ هزار دلار»، ۱۹۰۰ میلیارد تومان سال ۱۴۰۳ معادل حدود «۳۲ میلیون و ۴۴۰ هزار دلار»، ۷۰۰ میلیارد تومان سال ۱۴۰۴ معادل حدود «۷ میلیون و ۴۸۰ هزار دلار» و ۳۲۰۰ میلیارد تومان سال ۱۴۰۵ معادل حدود «۱۷ میلیون و ۸۶۹ هزار دلار» بوده است.
در مجموع، ارزش دلاری این ارقام به بیش از «۳۶۸ میلیون دلار» میرسد. به عبارت سادهتر سپاه پاسداران برای ویرانتر کردن و تعطیل کردن ورزشگاه آزادی، با احتساب قیمت کنونی دلار در ایران، بیش از ۷۲ هزار میلیارد تومان از جیب مردم ایران برداشت کرده است.
سپاه چه ورزشگاههایی را بلعید؟
رسانههای ایران میگویند ورزشگاه آزادی حتی مهیای قدم زدن بازیکنان هم نیست. وبسایت «ورزش سه» رسانه نزدیک به حکومت دیماه ۱۴۰۴ به نقل از «احمد دنیامالی» وزیر ورزش و جوانان، مدعی شده بود که ورزشگاه آزادی تا پیش از پایان رقابتهای جام جهانی ۲۰۲۶ آماده بهرهبرداری خواهد بود. با اینحال نه تنها با پایان رقابتها این ورزشگاه آماده نیست که طبق ادعای وزارت ورزش، تا پایان نیم فصل هیچ تیمی اجازه بازی یا تمرین در این ورزشگاه را نخواهد داشت.
حالا میتوان پرسید که با رقم ۳۶۸ میلیون دلار یا اعدادی نزدیک به آنچه سپاه پاسداران برای «به هیچ رساندن ورزشگاه آزادی» تابحال از بودجههای عمومی برداشت کرده، چه ورزشگاههایی در ایران میشد بنا کرد؟
برای مقایسه، ورزشگاه «آلیانتس آرنا»، مشهورترین ورزشگاه آلمان در سال ۲۰۰۵ با هزینه حدود «۳۴۰ میلیون یورو» ساخته شد.
ورزشگاه فوق مدرن «استیت فارم» آمریکا نیز در سال ۲۰۰۶ با هزینه «۴۵۵ میلیون دلار» ساخته شد.
در قطر نیز ورزشگاه مدرن «احمد بن علی» در سال ۲۰۲۰ با هزینه «۳۶۰ میلیون دلار» ساخته شد که تنها «۸ میلیون دلار» کمتر از ۳۶۸ میلیون دلار هزینه داشت، ورزشگاه «بینالمللی خلیفه» نیز در سال ۲۰۱۷ با هزینه «۳۷۴ میلیون دلار» به صورت کامل تخریب و ساخته شد. همین طور ورزشگاه «الثمامه» نیز در سال ۲۰۲۱ با هزینه «۳۴۲ میلیون دلار» ساخته شد؛ یعنی حدود «۲۶ میلیون دلار» کمتر از هزینه تاراج رفته برای ترمیم ورزشگاه آزادی.
تمامی این ورزشگاهها، در سالهای منتهی به جام جهانی برای میزبانی رقابتهای جام جهانی ۲۰۰۶ آلمان، ۲۰۲۲ قطر و ۲۰۲۶ آمریکا، با رعایت استانداردهایی فراتر از خواستهها و استانداردهای فیفا بنا شده بودند.
در ایران اما سپاه پاسداران در عمل میگوید وظیفهاش، ساخت ورزشگاه برای مردم مسلمان عراق است، نه مردم ایران.
